Przed 2021 rokiem polska firma sprzedająca towar klientowi w Manchesterze wykazywała tę dostawę w deklaracji Intrastat, a odprawy celnej nie było. Dziś ta sama dostawa wymaga zgłoszenia eksportowego w Polsce i importowego w Wielkiej Brytanii, a Intrastat w ogóle jej nie obejmuje. Intrastat po Brexicie to temat, w którym łatwo o pomyłkę, bo Wielka Brytania i Irlandia Północna podlegają dziś różnym zasadom. Poniżej wyjaśniamy, co się zmieniło, na podstawie wytycznych HMRC na gov.uk.
Czym jest Intrastat i dlaczego Brexit go zmienił
Intrastat to system statystyki handlu towarami między państwami Unii Europejskiej. Ponieważ wewnątrz UE nie ma odpraw celnych, dane o przepływie towarów zbiera się z deklaracji składanych przez samych przedsiębiorców. W handlu z krajami spoza UE statystyka (Extrastat) powstaje z danych ze zgłoszeń celnych.
Z chwilą zakończenia okresu przejściowego, 1 stycznia 2021 r., Wielka Brytania stała się dla UE krajem trzecim. Dla polskiego eksportera oznacza to, że dostawa do Anglii, Szkocji czy Walii przestała być wewnątrzwspólnotową dostawą towarów i stała się eksportem. Każda taka przesyłka przechodzi formalności celne — i właśnie dlatego nie trafia już do Intrastatu.
Intrastat po Brexicie: handel z Wielką Brytanią
Strona brytyjska mówi to wprost: według gov.uk Intrastatu nie stosuje się do towarów przemieszczanych między Wielką Brytanią (Anglia, Walia, Szkocja) a UE ani między Wielką Brytanią a Irlandią Północną. Brytyjskie firmy nie raportują więc przywozu z Polski w Intrastacie — ten obrót widać w zgłoszeniach celnych.
Po polskiej stronie efekt jest analogiczny: dostawy do Wielkiej Brytanii i przywozy z niej dokumentuje się zgłoszeniami celnymi (eksportowym i importowym), a nie deklaracją Intrastat. Jeśli Twój system księgowy nadal automatycznie dopisuje do Intrastatu kontrahentów z Wielkiej Brytanii (poza Irlandią Północną), warto to sprawdzić z księgowością. W praktyce to zgłoszenie celne, a nie Intrastat, decyduje dziś o tym, czy towar legalnie przekroczy granicę — dlatego wiele firm zleca je agencji. Odprawy celne UK–PL dla firm prowadzi Easy Clearance, agencja celna zarejestrowana w CDS, z numerem EORI UK.
Irlandia Północna: tu Intrastat nadal działa
Wyjątkiem jest Irlandia Północna. Na mocy Protokołu w sprawie Irlandii/Irlandii Północnej (zmienionego w 2023 r. przez Ramy Windsorskie — Windsor Framework) Irlandia Północna w obrocie towarowym jest nadal traktowana tak, jakby była częścią obszaru celnego UE, a w odniesieniu do towarów stosuje się tam unijne przepisy o VAT. Dlatego firmy z Irlandii Północnej zarejestrowane na VAT, które przekroczą progi, nadal składają deklaracje Intrastat w HMRC.
Według gov.uk rejestracja do Intrastatu jest obowiązkowa, jeśli w danym roku kalendarzowym (od 1 stycznia do 31 grudnia) firma zarejestrowana na VAT:
- przywiezie z UE do Irlandii Północnej towary o wartości powyżej 500 000 GBP (przywozy), albo
- wyśle z Irlandii Północnej do UE towary o wartości powyżej 250 000 GBP (wysyłki).
Po rejestracji deklaracje Intrastat składa się co miesiąc, online w serwisie HMRC lub za pomocą oprogramowania. Dla każdej pozycji trzeba podać kod towaru (commodity code). Firmy niezarejestrowane na VAT nie muszą rejestrować się do Intrastatu.
Przedsiębiorcy z Irlandii Północnej, którzy handlują towarami z UE i zgłosili to w HMRC, w kontaktach z unijnymi kontrahentami używają swojego numeru VAT z prefiksem XI zamiast GB. Dla polskiego sprzedawcy to praktyczna wskazówka. Według podatki.gov.pl obrót towarowy z Irlandią Północną nadal deklaruje się w polskim Intrastacie z kodem kraju XI — oczywiście po przekroczeniu polskich progów statystycznych. Dotyczy to towarów, nie usług. Więcej o tym, jak Rama Windsorska zmieniła przepływ towarów, piszemy w przewodniku o zielonym i czerwonym korytarzu Windsor Framework, a Easy Clearance opisuje eksport do Irlandii Północnej po Windsor Framework.
Co zamiast Intrastatu przy handlu z Wielką Brytanią
Skoro Intrastat zniknął z relacji PL–GB, jego miejsce zajęły formalności celne. Eksporter w Polsce potrzebuje numeru EORI i zgłoszenia wywozowego, a importer przywożący towar do Anglii, Walii lub Szkocji — zgłoszenia przywozowego i numeru EORI zaczynającego się od GB. Importer zarejestrowany na VAT w UK może rozliczyć VAT importowy metodą odroczoną (postponed VAT accounting), co opisaliśmy w artykule o VAT importowym w UK. Szczegółowe porównanie „przed i po” dla polskich firm znajdziesz też w analizie Easy Clearance Intrastat po Brexicie — zmiany dla polskich firm.
Lista kontrolna: Intrastat po Brexicie
- Usuń kontrahentów z Wielkiej Brytanii (poza Irlandią Północną) z automatycznego raportowania Intrastat.
- Dla dostaw do Anglii, Szkocji i Walii przygotuj zgłoszenie wywozowe i upewnij się, że importer w UK ma numer EORI zaczynający się od GB.
- Obrót towarowy z Irlandią Północną (kod kraju XI) wykazuj w Intrastacie, jeśli przekraczasz polskie progi.
- Jeśli Twoja spółka działa w Irlandii Północnej i jest zarejestrowana na VAT, monitoruj progi HMRC: 500 000 GBP przywozów i 250 000 GBP wysyłek w roku kalendarzowym.
- Polskie progi statystyczne ogłasza co roku Prezes GUS; zgłoszenie Intrastat składa się przez PUESC do 10. dnia miesiąca następującego po okresie, którego dotyczy.
- Przechowuj zgłoszenia celne i dowody wywozu dla dostaw do Wielkiej Brytanii.
Mini-FAQ
Czy polska firma składa Intrastat za sprzedaż do Anglii?
Nie. Od 1 stycznia 2021 r. Wielka Brytania (Anglia, Szkocja, Walia) jest dla UE krajem trzecim, więc towary do i z Wielkiej Brytanii przechodzą odprawę celną, a nie deklarację Intrastat.
Czy Irlandia Północna nadal jest objęta Intrastatem?
Tak, w obrocie towarowym. Irlandia Północna w obrocie towarowym jest nadal traktowana tak, jakby była częścią obszaru celnego UE. Polskie firmy wykazują ten obrót w Intrastacie z kodem kraju XI, a firmy z Irlandii Północnej zarejestrowane na VAT składają Intrastat w HMRC po przekroczeniu progów.
Jakie progi Intrastat obowiązują w Irlandii Północnej?
Według gov.uk rejestracja jest wymagana, gdy firma zarejestrowana na VAT w UK w roku kalendarzowym przywiezie z UE do Irlandii Północnej towary o wartości powyżej 500 000 GBP albo wyśle z Irlandii Północnej do UE towary o wartości powyżej 250 000 GBP.
Kto w Polsce odpowiada za Intrastat?
Zgłoszenia Intrastat w Polsce składa się do Krajowej Administracji Skarbowej przez PUESC, do 10. dnia miesiąca następującego po okresie sprawozdawczym. Progi statystyczne ustala i ogłasza co roku Prezes GUS.
Sources (gov.uk): Trading goods with the EU: when to declare using Intrastat, Trading and moving goods in and out of Northern Ireland. Źródła PL: podatki.gov.pl — Brexit a cło, PUESC — zgłoszenie Intrastat. Progi i zasady mogą się zmienić — przed złożeniem deklaracji sprawdź aktualne wytyczne HMRC, KAS i GUS.