Czym jest audyt celny HMRC?
Audyt celny to kontrola zgodności przeprowadzana przez HMRC w celu weryfikacji, czy firma prawidłowo klasyfikuje towary, deklaruje właściwe wartości celne, płaci należne cła i VAT oraz prowadzi odpowiednią dokumentację. Kontrole mogą wynikać z rutynowego doboru, oceny ryzyka lub wykrytych rozbieżności w zgłoszeniach celnych. Ogólny przegląd procedur kontrolnych znajduje się na stronie GOV.UK dotyczącej compliance checks.
Wybranie do audytu nie oznacza automatycznie podejrzenia naruszenia — wiele kontroli ma charakter rutynowy. Jednak brak przygotowania może przekształcić prostą weryfikację w długotrwałe i kosztowne postępowanie.
Rodzaje audytów celnych
Kontrola dokumentowa (desk-based review)
HMRC żąda dokumentów pocztą lub mailem. Otrzymujesz pismo określające wymagane dokumenty i okres objęty kontrolą. To najmniej inwazyjny rodzaj audytu.
Wizyta na miejscu (on-site visit)
Urzędnik HMRC odwiedza siedzibę firmy, aby sprawdzić dokumentację, przeprowadzić rozmowy z pracownikami i zaobserwować procesy celne. Wizyty są zwykle zapowiadane z wyprzedzeniem.
Audyt po odprawie (Post-Clearance Audit — PCA)
Koncentruje się na przetworzonych już zgłoszeniach celnych. HMRC weryfikuje próbę wpisów pod kątem klasyfikacji, wyceny, deklaracji pochodzenia i obliczeń celnych. PCA może obejmować zgłoszenia z ostatnich czterech lat.
Kluczowe kroki przygotowawcze
1. Uporządkuj dokumentację
HMRC wymaga przechowywania dokumentów celnych przez minimum 6 lat. Przed audytem upewnij się, że masz szybki dostęp do:
- Zgłoszeń celnych (wpisy C88/E2)
- Faktur handlowych i zamówień zakupu
- Dokumentów transportowych (konosamentów, listów lotniczych, listów CMR)
- Świadectw pochodzenia i deklaracji dostawców
- Zestawień MPIVS i certyfikatów C79
- Korespondencji z brokerem celnym
2. Zweryfikuj kody towarowe
Błędy klasyfikacyjne to najczęstsze ustalenia w audytach celnych. Zanim HMRC zada pytania, przejrzyj najważniejsze kody towarowe i potwierdź ich poprawność. Jeśli zmieniły się w wyniku aktualizacji taryfy, upewnij się, że zgłoszenia odzwierciedlają aktualne kody.
3. Sprawdź deklaracje wartości celnej
Porównaj wartości celne na ostatnich zgłoszeniach z fakturami handlowymi i zweryfikuj uwzględnienie wszystkich wymaganych korekt (fracht, ubezpieczenie, tantiemy, elementy dodatkowe). Rozbieżności między wartościami fakturowymi a deklarowanymi to główny obszar zainteresowania audytorów.
4. Potwierdź zasadność preferencji celnych
Jeśli korzystałeś z preferencyjnych stawek celnych na podstawie pochodzenia towaru, upewnij się, że dysponujesz ważną dokumentacją pochodzenia dla każdej takiej deklaracji. W ramach umowy TCA UK–UE deklaracje dostawców muszą spełniać konkretne wymogi — brakująca lub nieprawidłowa dokumentacja może skutkować ponownym naliczeniem cła według stawki pełnej.
5. Zweryfikuj licencje i pozwolenia
Jeśli którykolwiek import wymaga licencji (np. towary podwójnego zastosowania, produkty rolne), sprawdź, czy wszystkie przesyłki w okresie objętym audytem były objęte ważnymi licencjami i czy spełniono warunki sprawozdawcze.
6. Przygotuj zespół
Pracownicy odpowiedzialni za sprawy celne powinni rozumieć proces audytu i potrafić jasno odpowiadać na pytania. Wyznacz główną osobę kontaktową dla audytora HMRC.
W trakcie audytu
- Bądź współpracujący i profesjonalny. Odpowiadaj na wezwania terminowo i rzetelnie.
- Zadawaj pytania. Jeśli nie jesteś pewien, czego szuka HMRC — proś o wyjaśnienie.
- Sporządzaj notatki. Dokumentuj czego żąda audytor, co przegląda i jakie wstępne uwagi przekazuje.
- Nie dostarczaj informacji niepotrzebnie. Odpowiadaj na to, o co pytają — dokładnie i kompletnie, ale nie otwieraj tematów, które nie zostały poruszone.
Po audycie
HMRC wyda raport z ustaleniami. W przypadku rozbieżności możesz otrzymać żądanie zapłaty cła (z odsetkami), karę lub wymóg korekty procesów. Masz prawo zakwestionować ustalenia, jeśli się z nimi nie zgadzasz.
Jeśli stoisz przed audytem celnym lub chcesz przeprowadzić samoocenę przed kontrolą, skontaktuj się z naszym zespołem celnym po fachowe wsparcie na każdym etapie.
Potrzebujesz pomocy z odprawą celną?
Skontaktuj się z naszym zespołem. Złóż zlecenie online lub odwiedź agencjacelna.uk
Need help with this? Plutos Team prepares CDS import and export declarations and T1 transit documents for UK–Poland trade. Contact us with your shipment details.